PKN
  » Wijkgemeente I » Pastoraat en kringen 
Hervormde Gemeente te Berkenwoude
Preek: Groeiend inzicht Preek: Groeiend inzicht
De wereld is veranderd sinds 2001.
De angst is ons leven binnen geslopen, maar ook de wetenschap dat we met elkaar verbonden zijn. De wereld is een global village geworden. Een groot dorp. Het coronavirus breekt uit in een land ver weg, in China, maar binnen now time vond het zijn weg naar Italië, Europa, Amerika. Er is geen houden aan. Isoleren is enkel uitstel.

En dan komen de vragen. Wat moeten we doen? Wie draagt schuld? Want dat is wat we doen, als zoiets gebeurd, dan willen we duiden, dat geeft houvast, zorgt voor een zekere vorm van controle.

Terrorisme, het coronavirus, het houdt de gemoederen bezig. In de supermarkt, op verjaardagen, een praatje op straat, je ontkomt er niet aan. Mensen willen vertellen, duiden, de angst bezweren, weten waar ze aan toe zijn.

In het Schriftgedeelte dat we vanmorgen hebben gelezen, komen enkele mensen bij Jezus. Ze zijn vol van het laatste nieuws. Galilese verzetstroepen zijn door de Romeinen opgepakt en geëxecuteerd. Hoe kan dat? Waren ze dan toch niet vroom genoeg? Ze zullen wel iets op hun geweten hebben, dat ze dit gruwelijke lot moesten ondergaan.

Vragen en antwoorden zoeken. Duiden geeft duidelijkheid. Maar zo makkelijk komen deze mensen hier niet mee weg. Want Jezus geeft hen een tegenvraag en laat hun naar binnen kijken. Jezus roept op om het eigen innerlijk te onderzoeken. Wat leeft er op de bodem van je eigen ziel?

Jezus haalt een streep door de gedachte van toen, namelijk dat overkomen ongeluk  een straf van God is.
Niemand zou het vandaag de dag in zijn hoofd halen om te denken dat de mensen die overleden zijn door besmetting met het coronavirus, zondige mensen waren. Integendeel zelfs, er is veel sympathie voor de slachtoffers, er wordt voor hen gebeden.

Er is veel ten goede veranderd. Maar ook wij zijn gevoelig voor emoties en gedachten die met ons aan de haal gaan. Wij zijn mensen. We hebben vragen en vooroordelen,  we zijn bang en willen controle. Maar het leven valt niet altijd te controleren. Het leven is maar tot op zekere hoogte maakbaar. Ondanks alle maatregelen die vanaf het begin van de uitbraak van het coronavirus zijn genomen, heeft het ons toch weten in te halen.




De mensen komen naar Jezus toe, met het laatste nieuws, en Hij antwoordt op de onuitgesproken vraag die eronder ligt. Is het lijden een straf voor de zonde? Waar heb ik dit aan verdiend? Dat vragen mensen als hun iets ergs overkomt. Alsof ze straf verdienen. Jezus wijst dat verband tussen kwaad en straf hier af. Hij komt niet met een andere theorie maar met een oproep tot inkeer.

Zijn boodschap van inkeer, dat daar de antwoorden gezocht moeten worden, in het eigen hart, in de eigen ziel, illustreert hij met een voorbeeld van een onvruchtbare vijgenboom.

In dit kleine verhaaltje wordt meteen al duidelijk dat duiden samenhangt met positie kiezen. Herken je jezelf in de landeigenaar? Heb je alle begrip voor zijn harde economische standpunt? Na drie jaar is een vijgenboom volgroeid, dus kan het oogsten beginnen. Wat heb je aan een boom die geen vrucht oplevert? Die is nutteloos, wordt een sta in de weg, verbruikt water en put de grond uit.

Maar misschien voel je wel sympathie voor de tuinman, de wijngaardenier, die geduldig is en zacht, die de landeigenaar misschien wel iets te voortvarend vindt, want waarom ga je ieder jaar kijken als je weet dat een boom drie jaar nodig heeft om tot wasdom te komen? Dan heb je duidelijk geen verstand van planten en bomen. Kennis die de wijngaardenier wel heeft en met een beetje extra aandacht wil deze boom misschien toch tot bloei komen.








Je kunt niet alleen jezelf verplaatsen in de personages die Jezus schetst, maar je kunt je ook afvragen wie God is voor jou. Hoe komt God op je over? Is hij hard en onverbiddelijk zoals de landeigenaar, of zacht, vriendelijk en geduldig als de wijngaardenier?

In de Bijbel komen beide godsbeelden voor. We kennen de verhalen over een jaloerse God die weinig geduld heeft met de goddeloosheid van zijn volk Israël. Maar er zijn ook liederen en gebeden zoals psalm 25, die spreekt over een God die redt. En het gedeelte dat we vandaag uit Exodus hebben gelezen, over God die een verbond sluit en voor zijn volk instaat, niets liever wil dat zij verlost worden van de slavenarbeid die Egypte hen oplegt. Waarom wordt die ongevoelige harde kant van God zo vaak benadrukt, de angst aangewakkerd?

Alles wat aandacht krijgt groeit…

Met wat extra zorg voor de vijgenboom, de grond omspitten zodat de zuurstof er goed bij kan, met wat extra mest zodat de wortels gevoed worden,  hoopt de wijngaardenier toch op groei, bloei en oogst.

Alles wat aandacht krijgt groeit…
Liefde… angst… hoop en wanhoop…
nuance en verdieping… paniek en manipulatie.

Waarmee voeden wij ons?
Doen alle mediabeelden ons wel goed?
Voeden deze ons innerlijk? Of laten we ons meeslepen door emoties en gewond verzet?





Toen ik op televisie de toespraak zag van president Trump, waarin hij aankondigde alle vluchten uit Europa naar Amerika af te lasten voelde ik verontwaardiging. Europa had niet voldoende maatregelen tegen het coronavirus getroffen en nu wilde hij zijn Amerikaanse burgers beschermen. Ik las in zijn toespraak een aanval tegen de Europeaan die ik ben.

Je neemt altijd jezelf mee in het horen van de ander.
Die ander kan een vriend zijn, een vijand, een nieuwsbericht, een roman. Die ander kan God zelf zijn.

Mozes heeft een lange weg te gaan om de leider te worden die hij uiteindelijk zal zijn. Zijn weg begint moeizaam, met hobbels en bobbels. De Israëlieten willen niet luisteren, ze geloven hem niet. Ze kunnen niet meer geloven, dat God van hen houdt, naar hen omziet, hen wil bevrijden. Zo slaafs zijn ze geworden, zo gewend bevelen op te volgen. Ze weten niet meer wie ze zijn, kunnen alleen nog maar naar zichzelf kijken door de ogen van die ander, de vijand.

‘Heer mijn God, ik ben zeker van U…’

De woorden uit psalm 25, die wij hebben gezongen…
De Israëlieten kunnen ze niet meer uitspreken.
En hun leider Mozes ook niet: ‘Ik kom immers moeilijk uit mijn woorden…’

Mozes is bang.
Zoals wij bang zijn.
Voor de toekomst.
Voor de confrontatie met farao.
Voor de onzekere uitkomst die hem wacht.

We kennen allemaal de ervaring dat niet alles lukt wat we beginnen en concluderen teleurgesteld dat onze inzet zonder vrucht is gebleven. Verkeerde inschattingen of berekeningen kunnen ertoe leiden dat we geconfronteerd worden met de wrange vruchten van onze fouten. De landeigenaar plantte een boom, maar het gewenste resultaat bleef uit. Hooggespannen verwachtingen worden niet waar gemaakt.

Men moet geduld hebben
met onopgeloste zaken in het hart
en proberen de vragen zelf te koesteren
als gesloten kamers
en als boeken
die in een zeer vreemde taal geschreven zijn.

Het komt erop aan alles te leven.
Als je de vragen leeft
leef je misschien langzaam maar zeker,
zonder het te merken,
op een goede dag
het antwoord in.

Geduld, de vragen koesteren en leven.
Inzicht vraagt tijd, dat is er niet zomaar, van de een op de andere dag.  Inzicht moet groeien.
Dat was de ontdekking van Rainer Maria Rilke.

Een leider moet groeien. Een volk moet groeien. Geloof moet groeien. Veertig jaar zwierven Mozes en het volk Israël door de woestijn. Om daar te ontdekken dat God er is, naar hen omziet, hen in leven houdt. Een mensenleven lang groei je toe naar het beeld dat God voor zijn mensen voor ogen heeft: vrij te zijn, geen slaaf van andermans denken en verwachtingen. Niet verlamd te zijn door angst en paniek. Maar je te richten op wat goed is, wat leven geeft, je te vullen met zijn Geest van licht en liefde.

De vijgenboom als metafoor voor de mens.
De mens die zich laat voeden door het stromende water van Gods aanwezigheid.
Zo’n boom staat sterk, zegt de psalmdichter van psalm 1.
Zo’n mens weet waar hij voor staat en zij laat zich minder meeslepen door wat van buiten komt. Gevoelens van angst en paniek en bezorgdheid, die een terroristische aanslag, een virusepidemie  bij ons oproept, ze mogen er zijn, ze moeten doorleefd worden. Maar laat je er niet door meeslepen. Want alles wat aandacht krijgt groeit…

De LEVENDE heb ik steeds voor ogen
God als geduldige, liefdevolle wijngaardenier.
Jezus, de godenzoon die zijn leven opofferde, uit liefde.
Die Geest van liefde inspireert ons, omringt ons, bemoedigt ons, kent ons, spoort ons aan.
De Levende God ziet ons, dat doet ons groeien.
Want Hij bevrijdt me als ik klem zit.

Amen.
terug
 
 
 
 

Kerkdienst o.l.v. Ds. M. Berends - van Waardenberg
datum en tijdstip 07-06-2020 om 10.00 uur
meer details

Kerkdienst o.l.v. Ds. C. Dahmen
datum en tijdstip 14-06-2020 om 10.00 uur
meer details

 
Actueel wijk 1:

Woord van bemoediging

Nieuwsbrief


Liturgie en preek

Aanmelden / afmelden mailinglist wijk 1 
 
Meeluisteren met:
Wijk I
Iedere zondag vanaf 10:00 uur.  

Wijk II
Iedere zondag vanaf 10:00 en 18:30 uur.

Is het driehoekje grijs? Dan kunt u proberen om de pagina te verversen. Wanneer deze grijs blijft is er geen uitzending.

Vanwege het coronavirus zendt wijk II de kerkdiensten tijdelijk ook live uit via YouTube. Klik HIER om naar de livestream te gaan.

 
contact:
info@hervormdberkenwoude.nl

Adres kerk:
Dorpsstraat 20
2825 BN Berkenwoude

 
ANBI
ANBI-gegevens. meer informatie
 
  Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.